Rizik od suicida lica lišenih slobode u zatvorima
Svjetska zdravstvena organizacija napravila je analizu u kojoj ističe da su pritvorenici i osuđenici tradicionalno među osobama s najvišom stopom rizika od samoubistva. Psihološko djelovanje hapšenja i pritvora ili svakodnevni stres kojem su izloženi u zatvorskim uslovima mogu biti jači od sposobnosti tolerancije ranjivih pojedinaca. Uobičajeni krajnji okidač koji zatvorenika vodi u samoubistvo je osećaj bespomoćnosti, smanjivanje izgleda za budućnost i nedostatak načina da savlada psihološku krizu. Još neki od uzroka su i torture od strane drugih osuđenih lica, gubljenje kontakata sa porodicom, uskraćivanje prava, osjećaj da je prema njima učinjena nepravda, pradugačak boravak u samici ili izolaciji, itd.
Najveća stopa samoubistva u zatvorima zabilježena je u Luksemburgu i to 31,1 na 10.000 lica, kao i u Crnoj Gori, gdje iznosi 22,6 na 1000 lica. U Srbiji je stopa samoubistva u zatvorima 6,4 na 10.000, što je ispod evropskog prosjeka koji je 7,7 odsto. Visoka stopa samoubistava u zatvorima zabilježena je i u Finskoj (21,5 na 10.000 lica), Sloveniji (15,7 na 10.000 lica), Francuskoj (15,6 na 10.000 lica), i Austriji (14,8 na 10.000 lica).
Nema pozudanih podataka o ovim stopama za Bosnu i Hercegovinu.
Samoubistvu među osuđenima koji izdržavaju kaznu u zatvoru najčešće su skloni muškarci između 30 i 35 godina. Oni najčešće samoubistvo izvrše posle dužeg vremena provedenog u pritvoru, a odluci da dignu ruku na sebe mogu doprineti i sukobi s drugim pritvorenicima ili upravom, porodični sukob ili raskid s porodicom, ali i gubitak prava na žalbu ili uskraćivanje prava na uslovno otpuštanje.
Uočeno je povećavanje stope samoubistava u zemljama u tranziciji. Trajne ekonomske posledice koje su ove zemlje doživjele osnažuju osjećaj bespomoćnosti i bezizlaznosti po izdržanoj kazni. Takođe, loši ekonomski uslovi se direktno odražavaju i na loše materijalne uslove u zatvorima.
U širem regionu je u kratkom periodu zabilježen čitav niz samoubistava u zatvorima,
– Miodrag I. (40) ubio se u zatvoru u Vršcu u novemru 2017. godine;
– Sava D. (47) ubio su u pritvorskoj jedinici zatvora u Sarajevu u septembru 2017. godine;
– Sanel B. (37) ubio se u zatvoru u Tuzli u septembru 2017. godine;
– Savo T. (51) ubio se u zatvoru u Foči u septembru 2017. godine;
– T.A. (22) ubio se u kazneno-popravnom domu za maloljetnike u Valjevu u maju 2017. godine;
– Ivan J. (50) ubio se u zatvoru u Mostaru u novembru 2016. godine;
– Nikola N. (26) ubio se u pritvorskoj jedinici zatvora u Trebinju u julu 2016. godine;
Zabilježen je i veliki broj pokušaja samoubistva u zatvorima u regiji u istom periodu.
Najefikasnija prevencija suicida u zatvorima je rano prepoznavanje lica pod stresom ili pod rizikom. Prvi korak u prevenciji samoubistva je iskrena komunikacija. Za vrijeme razvoja suicidnih tendencija uzajamna komunikacija osoba sklonih samoubistvu sa ljudima oko njih od suštinske je važnosti. Važne mjere za očuvanje života su različiti oblici nadzora i uklanjanje opasnih predmeta iz neposredne okoline lica pod rizikom.
Više o ovoj problematici možete pročitati na sledećem linku –
http://www.who.int/mental_health/prevention/suicide/resprison_005_Serbian_zatvor.pdf
http://www.who.int/mental_health/prevention/suicide/resprison_005_Serbian_zatvor.pdf
Teskt pripremio: Drago Simeunović, KPZ Bijeljina
